Voyager: Η ιστορία του σκάφους που μιλάει με τη σιωπή του διαστήματος

Στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, το διαστημικό σκάφος Voyager 1 εκτοξεύτηκε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ. Σχεδόν πέντε δεκαετίες αργότερα, παραμένει επιχειρησιακό, βρίσκεται σε πάνω από 24 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη και έχει εξέλθει από το ηλιακό μας σύστημα.

Η ιστορία του Voyager δεν είναι απλώς μια επιστημονική επίτευξη. Είναι η ιστορία ενός μηχανήματος που έφτασε πιο μακριά από οποιοδήποτε ανθρώπινο κατασκεύασμα στην ιστορία, μεταφέροντας ένα μήνυμα από την ανθρωπότητα προς το άγνωστο.

Η ευθυγράμμιση που γεννήθηκε μια φορά τον αιώνα

Σύμφωνα με αστρονόμους της NASA, την δεκαετία του '60, υπολογίστηκε ότι το 1977-1979 θα δημιουργείτο μια μοναδική ευθυγράμμιση των εξωτερικών πλανητών — Δία, Κρόνου, Ουρανού και Ποσειδώνα.

Αυτή η ευθυγράμμιση επανέρχεται μόλις μία φορά κάθε 175 χρόνια. Επέτρεπε ένα σκάφος να επισκεφθεί όλους τους τέσσερις πλανήτες, χρησιμοποιώντας τη βαρυτική επιτάχυνση κάθε ενός για να κατευθυνθεί στον επόμενο.

Η NASA δεν μπορούσε να χάσει αυτή την ευκαιρία.

Δύο σκάφη, δύο αποστολές

Δύο σκάφη πανομοιότυπα κατασκευάστηκαν για την αποστολή:

Voyager 2: Εκτοξεύτηκε πρώτο, στις 20 Αυγούστου 1977
Voyager 1: Εκτοξεύτηκε 16 ημέρες αργότερα

Παραδόξως, το Voyager 1 προηγήθηκε λόγω διαφορετικής τροχιάς και έφτασε πρώτο στον Δία και τον Κρόνο. Το Voyager 2 πήρε τη μεγαλύτερη διαδρομή, επισκεπτόμενο και τους τέσσερις γιγάντιους πλανήτες.

Το Δίσκο του Γκόλντεν

Καθένα από τα σκάφη μετέφερε ένα γκόλντεν δίσκο — έναν χρυσοεπεξεργασμένο δίσκο φωνογράφου διαμέτρου 12 ιντσών. Ο δίσκος, σχεδιασμένος από τον Carl Sagan, περιείχε:

115 εικόνες της Γης, του ανθρώπου, της κουλτούρας μας
Χαιρετισμούς σε 55 γλώσσες
Ήχους της Γης: κύματα, βροχή, καρδιά
27 μουσικά κομμάτια: Από Μπαχ μέχρι Chuck Berry
Οδηγίες αποκωδικοποίησης με βάση τα πιο σταθερά στοιχεία του σύμπαντος

Σύμφωνα με τον Σαγκάν, στόχος ήταν να αποστείλουν ένα μήνυμα σε εξωγήινους πολιτισμούς που μπορεί να συναντήσουν τα σκάφη εκατομμύρια χρόνια αργότερα.

Οι ανακαλύψεις

Η αποστολή των Voyager επανέγραψε όσα γνωρίζαμε για το ηλιακό μας σύστημα:

Δίας: Δαχτυλίδια, ηφαιστειακή δραστηριότητα στην Ιώ
Κρόνος: Πολύπλοκο σύστημα δαχτυλιδιών, μεθάνιο στον Τιτάνα
Ουρανός: 10 νέα φεγγάρια, μαγνητικό πεδίο γερτό κατά 60°
Ποσειδώνας: Άνεμοι 2.000 km/h, “Μεγάλο Μαύρο Σημείο”

Αυτές οι ανακαλύψεις άλλαξαν θεμελιωδώς την επιστημονική κατανόηση του ηλιακού συστήματος.

Η “Φωτογραφία της Ωχρής Γαλάζιας Κουκκίδας”

Στις 14 Φεβρουαρίου 1990, στρέφοντας τις κάμερες του Voyager 1 προς τον ήλιο (μετά από αίτημα του Carl Sagan), η NASA έβγαλε μια από τις πιο σημαντικές φωτογραφίες στην ιστορία.

Σε μια φωτογραφία από απόσταση 6 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, η Γη εμφανίζεται ως ένα μοναδικό 0,12 ποσοστιαίο pixel. Ο Σαγκάν περιέγραψε:

“Δείτε ξανά αυτή την κουκκίδα. Αυτό είναι εδώ. Αυτό είναι το σπίτι. Αυτοί είμαστε. Επάνω σε αυτό, όλοι που αγαπήσατε, όλοι που γνωρίσατε, όλοι που ακούσατε ποτέ, κάθε ανθρώπινο ον που υπήρξε ποτέ, έζησε τη ζωή του.”

Η είσοδος στο “διαστρικό μέσο”

Στις 25 Αυγούστου 2012, το Voyager 1 πέρασε την ηλιόπαυση — το σημείο όπου ο ηλιακός άνεμος τελειώνει. Έγινε το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που μπήκε σε διαστρικό μέσο.

Το Voyager 2 ακολούθησε τον 5 Νοεμβρίου 2018. Μετράμε λοιπόν σήμερα δύο ανθρώπινα κατασκευάσματα στο διάστρο.

Η τεχνολογία που αντέχει

Παραδόξως, τα σκάφη έχουν μικρότερη υπολογιστική ισχύ από ένα σύγχρονο smart watch. Σύμφωνα με μηχανικούς της NASA:

69,63 KB μνήμη (όχι GB)
8 MHz επεξεργαστής
Πομπός 22 watt (χαμηλότερος από λαμπτήρα)

Παρά το μικρό μέγεθος, ο πομπός φτάνει στη Γη — ένα σήμα που χρειάζεται 22 ώρες για να διανύσει την απόσταση.

Η αργή σβέση

Τα Voyagers λειτουργούν με πυρηνικές μπαταρίες (RTG) που τροφοδοτούνται από τη ραδιενεργό αποσύνθεση πλουτωνίου-238. Η ενέργειά τους μειώνεται κατά 4 watt ετησίως.

Η NASA έχει σταδιακά απενεργοποιήσει τους περισσότερους επιστημονικούς αισθητήρες. Σύμφωνα με τους μηχανικούς της αποστολής:

2024: Λειτουργούν 4 αισθητήρες
2025-2026: Σταδιακή απενεργοποίηση
2030 (περίπου): Πλήρης απώλεια επικοινωνίας

Η αιώνια διαδρομή

Ακόμα και μετά τη σιγή τους, τα Voyagers θα συνεχίσουν να ταξιδεύουν στο διαστρικό μέσο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς:

40.000 χρόνια: Voyager 1 θα περάσει κοντά από το άστρο Gliese 445
74.000 χρόνια: Voyager 2 θα προσεγγίσει το άστρο Ross 248
Δισεκατομμύρια χρόνια: Πιθανότατα ακόμα ακέραια

Η ψυχολογική διάσταση

Παράγοντες της επιστημονικής κοινότητας τονίζουν: ο Voyager δε είναι απλώς μηχανή. Έχει γίνει πολιτιστικό σύμβολο της ανθρώπινης φιλοδοξίας.

Σύμφωνα με ψυχολόγους της επιστήμης, η αποστολή Voyager έγινε ψυχολογικό σημείο αναφοράς για ολόκληρες γενιές: το σκάφος που δεν εγκαταλείπει ποτέ τη Γη — γιατί η Γη δεν εγκαταλείπει αυτόν.

Το μήνυμα για τους επόμενους

Όταν η επικοινωνία τελικά τελειώσει, τα δύο σκάφη θα συνεχίσουν να μεταφέρουν το μήνυμα της ανθρωπότητας στο κενό. Πιθανότατα δεν θα τα συναντήσει ποτέ κανείς.

Αλλά η ίδια η πράξη της αποστολής τους ήταν, ίσως, το πιο σημαντικό μήνυμα: ότι ένα είδος ικανό να καταστρέψει τον εαυτό του, επέλεξε επίσης να τραγουδήσει μέσα στη σιωπή.